صندوق های ارزی در مقابل طلا، مسکن و دلار بازدهی ۵ تا ۸ درصد کافی است؟
میزان سنج: سود ۵ تا ۸ درصدی صندوق های ارزی به دلار، آیا می تواند رقیب بازدهی طلا، مسکن و نگهداری اسکناس دلار برای سرمایه گذار خرد و حقوقی باشد؟
به گزارش میزان سنج به نقل از مهر، در سال هایی که اقتصاد ایران هم زمان با تورم مزمن، شوک های ارزی و نوسان بازارهای دارایی دست وپنجه نرم می کند، پرسش در رابطه با «بهترین پناهگاه ارزش» دیگر یک بحث تخصصی نیست؛ دغدغه روزمره خانوارها، صاحبان کسب و کار و مدیران مالی شرکت هاست. در چنین فضایی، صندوق های ارزی با وعده بازدهی سالانه حدود ۵ تا ۸ درصد به دلار، بعنوان گزینه ای بینابینی طرح شده اند: نه به ریسک پذیری طلا و سکه اند و نه به بی ثمری نگهداری اسکناس دلار در دوره های ثبات ارزی. اما آیا این بازدهی واقعا می تواند با عملکرد دارایی های سنتی تر مثل طلا، مسکن یا حتی «خواباندن پول در دلار نقدی» رقابت کند؟
مسئله زمانی پیچیده تر می شود که سرمایه گذار ایرانی با دو واحد سنجش مواجه است: بازدهی دلاری و بازدهی ریالی. صندوق ارزی امکان دارد به دلار سود مثبت و نسبتاً پایدار بسازد، اما در نهایت قضاوت عمومی اغلب بر پایه قدرت خرید ریالی و مقایسه با جهش های ناگهانی قیمت سکه یا رشد اسمی مسکن به انجام می رسد. از طرف دیگر، ریسک های مقرراتی، نقدشوندگی، هزینه های ورود و خروج و شفافیت گزارش دهی، خصوصاً برای سرمایه گذاران حقوقی، می تواند نتیجه مقایسه را تغییر دهد.
این گزارش می کوشد با یک چارچوب سناریومحور، رقابت پذیری سود ۵ تا ۸ درصدی صندوق های ارزی را در مقابل طلا، مسکن و دلار نقدی بسنجد؛ هم از زاویه عدد و محاسبه بازده، و هم از زاویه ریسک و قابلیت نقد شدن در ایام پرتنش بازار.
محاسبه بازدهی؛ تورم دلاری یا جهش ریالی؟
پرسش اصلی سرمایه گذار ایرانی زمانی دقیق می شود که بازدهی به دو زبان متفاوت «دلاری» و «ریالی» جدا شود. صندوق های ارزی با بیان سود ۵ تا ۸ درصد سالانه، این نرخ را به دلار محاسبه می کنند؛ یعنی دارایی سرمایه گذار علاوه بر پوشش تغییر نرخ ارز، بازدهی مثبت دلاری هم تولید می کند. بازدهی ریالی این ابزار از رابطه ضربی دو مؤلفه به دست می آید: رشد نرخ دلار در بازار داخلی بعلاوه سود دلاری صندوق. بر این اساس اگر دلار ۲۰ درصد رشد کند، بازدهی ریالی صندوق با سود ۶ درصدی به حدود ۲۷ درصد می رسد.
این محاسبه نشان داده است صندوق ارزی در هر سناریویی، از نگهداری اسکناس دلار جلوتر است؛ چون مؤلفه دوم یعنی سود سپرده شده، مطلقاً مثبت است. اما مقایسه با طلا پیچیده تر است. طلا در ایران دو موتور بازدهی دارد: رشد نرخ دلار و رشد قیمت جهانی اونس. در دوره هایی که بازار جهانی طلا به دلایلی مانند سیاستهای بانکهای مرکزی، تنش های ژئوپلیتیک یا انتظارات تورمی رشد می کند، بازدهی دلاری طلا می تواند از سود ۵ تا ۸ درصدی صندوق چند برابر شود. تجربه سالیان اخیر نشان داده اونس جهانی در تعدادی سال ها بالاتر از ۲۵ درصد رشد کرده و در ترکیب با جهش ارزی داخلی، بازدهی ریالی سه رقمی برای سکه و صندوق های طلا رقم زده است.
مسکن هم چنین خصوصیت ای ندارد؛ بازدهی آن کاملا وابسته به چرخه های چندساله بازار مسکن و رشد نرخ ارز است و در دوره های رکود، حتی از تورم عقب می ماند. ازاین رو در افق یک ساله، صندوق ارزی در مقابل مسکن معمولا برتری دارد، اما در مقابل طلا نتیجه به رفتار بازار جهانی بستگی دارد.
ریسک، نقدشوندگی و هزینه ها؛ میدان حقیقی رقابت
بازدهی به تنهایی معیار انتخاب نیست؛ نسبت بازدهی به ریسک و نقدشوندگی تعیین کننده است. صندوق های ارزی کم نوسان ترین دارایی دلاری در دسترس سرمایه گذار ایرانی هستند؛ نوسان پرتفوی آنها معمولا کسری از نوسان سکه و طلاست و برای وجوهی که حساسیت بالایی به افت مقطعی دارند، جذاب اند. در مقابل، طلا پرنوسان ترین گزینه است و اصلاحات ۱۰ تا ۲۰ درصدی در سیکل های کوتاه برای آن عادی است.
نقدشوندگی، برگ برنده دیگر صندوق هاست. فروش مسکن در ایران فرآیندی چندماهه با هزینه معاملاتی سنگین است، اسکناس دلار با اسپرد خرید و فروش و ریسک نگهداری مواجه می باشد و سکه فیزیکی هم کارمزد و ریسک اصالت دارد. صندوق های ارزی اما در بورس معامله روزانه می شوند و ابطال آنها طی چند روز کاری ممکن است؛ خصوصیت ای که برای سرمایه گذار حقوقی که باید پاسخگوی تعهدات نقدی باشد، اهمیتی حیاتی دارد.
هزینه ها اما نقطه ضعف صندوق هاست. کارمزد مدیریت سالانه، اسپرد صدور و ابطال و در تعدادی موارد جریمه خروج زودهنگام، سود ۵ تا ۸ درصدی را حدود ۱. تا ۸ درصدی را حدود ۱. دهد و بازدهی خالص را به محدوده ۳.۵ تا ۶.۵ درصد می رساند. در افق های کوتاه تر از شش ماه، همین هزینه ها می تواند کل مزیت صندوق را خنثی کند. اسکناس دلار به ظاهر بدون هزینه است، اما هزینه حقیقی آن در اسپرد تبدیل، ریسک امنیت نگهداری و خطر محدودیت های مقرراتی نهفته است.
نکته حقوقی هم مهم است: برای شرکتها و نهادها، نگهداری اسکناس با ریسک عملیاتی و انطباقی هم راه است، در صورتیکه سرمایه گذاری بوسیله صندوق دارای شفافیت گزارشگری و حسابداری است؛ عاملی که در سالیان اخیر سهم نهادهای حقوقی از دارایی صندوق های درآمد ثابت و ارزی را بطور محسوسی افزایش داده است.
سبد ترکیبی؛ پاسخ عملی به سناریوهای نامعلوم
از آنجا که هیچ کس آینده نرخ دلار و قیمت جهانی طلا را با قطعیت نمی داند، پاسخ منطقی نه انتخاب یک دارایی، بلکه ترکیب است. سه سناریوی اصلی را میتوان ترسیم کرد: نخست، تثبیت نسبی ارز؛ در این حالت صندوق ارزی بهترین عملکرد را دارد چون تنها گزینه ای است که در محیط سکون ارزی هم سود دلاری تولید می کند و دلار نقدی عملا بازدهی منفی حقیقی می دهد. دوم، جهش ارزی هم پای تورم؛ اینجا طلا و دلار نقدی پیشتاز می شوند و صندوق ارزی هم بازدهی قابل قبولی می سازد اما از رقبا عقب می ماند. سوم، نوسان شدید با اصلاحات مقطعی؛ در این سناریو صندوق به سبب نوسان کم، از طلا و اسکناس کم ضررتر عمل می کند.
بر این اساس، برای سرمایه گذار خرد با افق یک ساله به بالا، ترکیب ۵۰ تا ۶۰ درصد صندوق ارزی بعنوان هسته محافظ، ۳۰ تا ۴۰ درصد طلا (ترجیحاً بوسیله صندوق های طلا) بعنوان موتور بازدهی و بخشی نقد برای خرید در اصلاحات، ساختاری با نسبت شارپ بهتر از تک دارایی ها به وجود می آورد. برای نهاد حقوقی، وزن صندوق ارزی می تواند بالاتر باشد؛ خصوصاً اگر تعهدات ارزی داشته باشد که همسان سازی مدت و ارزِ بدهی در آنها اهمیت دارد.
جمع بندی این که سود ۵ تا ۸ درصدی صندوق های ارزی به تنهایی رقیب تمام عیار طلا در سالیان جهش نیست، اما نسبت به نگهداری نقدی دلار مزیت ساختاری قطع ی دارد و نسبت به مسکن از حیث نقدشوندگی و هزینه ورود برتری آشکار می یابد. سرمایه گذاری که به دنبال بیشینه سازی بازدهی در سناریوهای تندتورمی است باید سهم طلا را بالا ببرد؛ اما آن که حفظ ارزش دلاری با حداقل نوسان را اولویت می داند، صندوق ارزی انتخابی منطقی است. راز اصلی نه در بردن یک دارایی، بلکه در توازن میان سه سناریوی نامعلوم پیش رو است.
منبع: میزان سنج
این مطلب را می پسندید؟
(1)
(0)
جدیدترین ترین مطالب مرتبط
نظرات کاربران در مورد این مطلب